Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
2107777755, 210 7713233

 

Το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών (Polycystic Ovary Syndrome – PCOS) είναι διαταραχή που χαρακτηρίζεται από υπερανδρογοναιμία, ωοθηκική δυσλειτουργία και ωοθήκες πολυκυστικής μορφολογίας. Η αιτιολογία του παραμένει άγνωστη και η θεραπεία του είναι κυρίως συμπτωματική και εμπειρική. Το σύνδρομο έχει το δυναμικό να προκαλεί σημαντικές μεταβολικές διαταραχές, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο Σακχαρώδη Διαβήτη (ΣΔ) και καρδιαγγειακής νόσου.

Τα διαγνωστικά κριτήρια του συνδρόμου έχουν αλλάξει κατά καιρούς, όμως όλα συμφωνούν ότι δευτερεύουσες αιτίες (όπως συγγενής υπερπλασία των επινεφριδίων, υπερπρολακτιναιμία και νεοπλάσματα που παράγουν ανδρογόνα) πρέπει αρχικά να αποκλειστούν. Όλα τα διαγνωστικά κριτήρια επίσης, απαιτούν την παρουσία περισσοτέρων του ενός κριτηρίων για τη διάγνωση του συνδρόμου.

Η αντίσταση στην ινσουλίνη παρατηρείται σε πολλές γυναίκες με PCOS, ιδιαίτερα σε εκείνες με υπερανδρογοναιμία, ωστόσο δεν θεωρείται ως ένα εκ των διαγνωστικών κριτηρίων.

 

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ

 

Η συμβολή του γενετικού υπόβαθρου παραμένει αβέβαιη και ως εκ τούτου δεν υπάρχει κάποια γενετική δοκιμασία που να χρησιμοποιείται ως εργαλείο πληθυσμιακού ελέγχου. Δεν υπάρχει κάποιος περιβαλλοντικός παράγοντας ή ουσία που να ενοχοποιείται για την εκδήλωση του συνδρόμου. Η αντίσταση στην ινσουλίνη έχει κεντρικό ρόλο στην αιτιολογία του. Η παχυσαρκία δεν αποτελεί διαγνωστικό κριτήριο (δεδομένου ότι το 20% των γυναικών με PCOS δεν είναι παχύσαρκες), αλλά ενισχύει τα παθολογικά φαινόμενα του συνδρόμου.

Η υπερανδρογοναιμία εξάλλου, παρά το γεγονός ότι αποτελεί κεντρικό σημείο του συνδρόμου, μπορεί να έχει πολλές αιτιολογίες, και μερικές δεν σχετίζονται με αντίσταση στην ινσουλίνη.

 

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ

Γυναίκες με PCOS συνήθως παρουσιάζουν διαταραχές εμμηνορρυσίας (από αμηνόρροια έως μηνορραγία) και υπογονιμότητα. Για το λόγο αυτό, η προσοχή εστιάζεται στις θεραπείες πρόκλησης ωοθυλακιορρηξίας, δεδομένου ότι αυξάνουν τον κίνδυνο για σύνδρομο υπερδιέγερσης ωοθηκών και πολύδυμη κύηση.

Επιπρόσθετα, οι γυναίκες με PCOS έχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών της κύησης, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης και η υπερτασική νόσος. Ο κίνδυνος αυτός αυξάνεται με την ιατρογενή πολύδυμη κύηση.
Διαταραχές του δέρματος εξαιτίας των αυξημένων περιφερικών ανδρογόνων, όπως η υπερτρίχωση και η ακμή, και σε μικρότερο ποσοστό η αλωπεκία, είναι συνηθισμένα ευρήματα.

Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος αντίστασης στην ινσουλίνη, που οδηγεί σε μεταβολικό σύνδρομο, μη αλκοολική λιπώδη διήθηση του ήπατος και διαταραχές σχετιζόμενες με την παχυσαρκία, όπως υπνική άπνοια. Αυτά μακροχρόνια οδηγούν σε σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακά νοσήματα.

Πρόσφατα έχουν αποδοθεί σε γυναίκες με PCOS διαταραχές από την ψυχική σφαίρα, όπως διαταραχές διάθεσης και κατάθλιψη.

Αναφέρεται ότι οι γυναίκες αυτές έχουν αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του ενδομητρίου, μέσω των ανεξάρτητων παραγόντων κινδύνου που συνοδεύουν το σύνδρομο (παχυσαρκία, διαβήτης, υπέρταση, χρόνιοι ανωοθυλακιορρηκτικοί κύκλοι).

 

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

 

Η διαφορική διάγνωση του PCOS περιλαμβάνει άλλες αιτίες υπερέκκρισης ανδρογόνων:

• Ανδρογονοπαραγωγοί όγκοι
• Εξωγενής πρόσληψη ανδρογόνων
• Σύνδρομο Cushing

• Μη κλασσική μορφή συγγενούς υπερπλασίας επινεφριδίων (ΣΥΕ)

• Μεγαλακρία
• Γενετικό έλλειμμα δράσης ινσουλίνης
• Πρωτοπαθής υποθαλαμική αμηνόρροια

• Πρώιμη ωοθηκική ανεπάρκεια

• Θυρεοειδική νόσος
• Διαταραχές προλακτίνης

 

Η διαφορική διάγνωση βασίζεται πάνω στο ιστορικό της ασθενούς (ατομικό αναμνηστικό και οικογενειακό ιστορικό), στην κλινική εξέταση και στα εργαστηριακά/απεικονιστικά ευρήματα.

 

 

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Πρέπει να εστιάζεται στην έναρξη και διάρκεια των διαφόρων σημείων υπερανδρογοναιμίας, το ιστορικό της εμμήνου ρύσεως και στην ταυτόχρονη λήψη φαρμάκων, ειδικά εξωγενών ανδρογόνων.

Σημαντικό είναι το οικογενειακό ιστορικό σακχαρώδη διαβήτη και καρδιαγγειακής νόσου (ιδιαίτερα σε πρώτου βαθμού συγγενείς με πρώιμη έναρξη – πατέρας κάτω των 55 και μητέρα κάτω των 65 ετών).

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ

• Μέτρηση ΑΠ
• Υπολογισμός ΒΜΙ
• Μέτρηση περιμέτρου μέσης (προσδιορισμός κατανομής λίπους)
• Έλεγχος για σημεία υπερανδρογοναιμίας και αντίστασης στην ινσουλίνη

Ακμή
Υπερτρίχωση
Αλωπεκία
Μελανίζουσα Ακάνθωση (Acanthosis Nigricans)

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

• Τεκμηρίωση υπερανδρογοναιμίας:

Ολική τεστοστερόνη, SHBG και ελεύθερη τεστοστερόνη

Αποκλεισμός άλλων αιτίων υπερανδρογοναιμίας:

• TSH (Θυρεοειδοπάθεια)
• Προλακτίνη (Υπερπρολακτιναιμία)
• 17-υδροξυ-προγεστερόνη (Μη κλασσική ΣΥΕ):

Screening για σ. Cushing ή μεγαλακρία

Διερεύνηση μεταβολικών διαταραχών

 

ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

• Ανίχνευση πολυκυστικών ωοθηκών: Σε μία ή αμφότερες τις ωοθήκες παρουσία 12 ή περισσότερων ωοθυλακίων διαμέτρου 2 – 9 χιλιοστών ή αυξημένος όγκος ωοθήκης (> 10 cm3)

 

PCOS ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΥΠΟΥ 2

 

Μελέτες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες με PCOS έχουν 2 - 5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και ως εκ τούτου θα πρέπει να ελέγχονται με 2ωρη καμπύλη σακχάρου μετά από φόρτιση με 75 γρ. γλυκόζης (νήστις και 2 ώρες μετά τη λήψη).

 

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Η παχυσαρκία συνεισφέρει ουσιαστικά στις αναπαραγωγικές και μεταβολικές διαταραχές σε γυναίκες με PCOS. Η απώλεια βάρους προκαλεί μείωση των κυκλοφορούντων ανδρογόνων (μέσω αύξησης της SHBG) και επαναφέρει την έμμηνο ρύση. Επίσης βελτιώνει τα ποσοστά κύησης, μειώνει την υπερτρίχωση και επαναφέρει τα επίπεδα της γλυκόζης και των λιπιδίων στο φυσιολογικό.

Η χρήση φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας, όπως η ορλιστάτη (Xenical®) και η σιβουτραμίνη (Reductil®) σε γυναίκες με PCOS φαίνεται ότι βελτιώνει την ωοθηκική λειτουργία.

Επίσης σε γυναίκες με κακοήθη παχυσαρκία που υποβάλλονται σε επέμβαση γαστρικού by-pass, ομαλοποιούνται οι μεταβολικές και αναπαραγωγικές διαταραχές του PCOS.

Οι αλλαγές αυτές συντελούνται με μόλις 5% απώλεια βάρους.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΕΜΜΗΝΟΡΡΥΣΙΑΣ

Αντισυλληπτικά

Τα συνδυασμένα χαμηλής δόσης αντισυλληπτικά από το στόμα είναι τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα φάρμακα για τη ρύθμιση του κύκλου και είναι τα πλέον κατάλληλα για μακρόχρονη χρήση. Σε γενικές γραμμές, παρέχουν τα οφέλη τους μέσω διαφόρων μηχανισμών, συμπεριλαμβανομένης και της καταστολής της υποφυσιακής LH, της καταστολής της ωοθηκικής παραγωγής ανδρογόνων και της αύξησης της κυκλοφορούσας SHBG. Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα που να δείχνουν ποιος συνδυασμός οιστρογόνου/προγεσταγόνου είναι ο πιο κατάλληλος για την αντιμετώπιση των διαταραχών εμμηνορρυσίας σε γυναίκες με PCOS.

Ινσουλινο-ευαισθητοποιητικοί παράγοντες

Φάρμακα που προορίζονται για την θεραπεία του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, έχουν χρησιμοποιηθεί και για την αντιμετώπιση του PCOS. Από τις κατηγορίες των φαρμάκων αυτών, προτιμώνται οι διγουανίδες (μετφορμίνη - Glucophage®). Η χρήση της μετφορμίνης στο
PCOS βελτιώνει την ευαισθησία της ασθενούς στην ινσουλίνη, μειώνοντας έτσι τα επίπεδά της
στην περιφέρεια, με επακόλουθη μείωση των κυκλοφορούντων ανδρογόνων, βελτίωση της ωοθυλακιορρηξίας και της ανοχής της γλυκόζης. Η επίδραση των φαρμάκων αυτών στην πρόληψη της υπερπλασίας/νεοπλασίας του ενδομητρίου είναι άγνωστη.

ΜΕΙΩΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΗ

Βελτίωση τρόπου ζωής

Αύξηση της άσκησης σε συνδυασμό με σωστή διατροφή μειώνει τον κίνδυνο σακχαρώδη διαβήτη, και τα αποτελέσματα αυτά είναι συγκρίσιμα ή και καλύτερα από εκείνα της φαρμακευτικής αγωγής. Η απώλεια βάρους βελτιώνει τις μεταβολικές διαταραχές που συνοδεύουν το PCOS. Ο περιορισμός της ημερήσιας πρόσληψης θερμίδων φαίνεται να είναι ο παράγοντας-κλειδί.

Ινσουλινο-ευαισθητοποιητικοί παράγοντες

Η μετφορμίνη χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με την άσκηση και τη διατροφή, και βελτιώνει την ανοχή στην γλυκόζη. Έχει έναν μικρό κίνδυνο γαλακτικής οξέωσης, κυρίως στις γυναίκες με αρρύθμιστο διαβήτη ή διαταραγμένη νεφρική λειτουργία. Οι συχνότερες παρενέργειες της μετφορμίνης αφορούν το γαστρεντερικό σύστημα (διάρροια, ναυτία, έμετοι, φουσκώματα, ανορεξία) και μπορούν να αποφευχθούν με έναρξη της αγωγής σε μικρή δόση και σταδιακή αύξηση. Η δόση που απαιτείται για την αντιμετώπιση του PCOS είναι 1500-2000 mg την ημέρα σε διαιρεμένες δόσεις.

 
 

ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΩΟΘΥΛΑΚΙΟΡΡΗΞΙΑΣ

Πριν από κάθε παρέμβαση για την πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας, σύμφωνα με την Αμερικανική και Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ανθρώπινης Αναπαραγωγής (ASRM/ESHRE), η συμβουλευτική πρέπει να δίνει έμφαση στις αλλαγές του τρόπου ζωής, ειδικά στην απώλεια βάρους και στην άσκηση στις υπέρβαρες γυναίκες, καθώς και στη διακοπή του καπνίσματος και της κατανάλωσης αλκοόλ.

Η θεραπεία πρώτης γραμμής για την πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας αποτελεί πάντα το αντι- οιστρογόνο κιτρική κλομιφαίνη (Clomiphen Citrate®, Serpafar®). Αν αυτή αποτύχει, την δεύτερη γραμμή αντιμετώπισης αποτελούν είτε οι εξωγενείς γοναδοτροπίνες, είτε η λαπαροσκοπική διάτρηση (drilling) των ωοθηκών.

Όλα τα φάρμακα πρόκλησης ωοθυλακιορρηξίας έχουν αυξημένο κίνδυνο πολύδυμης κύησης και των σχετιζόμενων με αυτήν μαιευτικών επιπλοκών (πρόωρος τοκετός, υπερτασική νόσος).
Η πιθανότητα πολύδυμης κύησης είναι 10% με τη χρήση της κιτρικής κλομιφαίνης, ενώ είναι μεγαλύτερη με τις γοναδοτροπίνες. Αυτά τα ποσοστά είναι σημαντικά μεγαλύτερα σε γυναίκες με PCOS που υποβάλλονται σε θεραπεία πρόκλησης ωοθυλακιορρηξίας.

Κιτρική Κλομιφαίνη

Αποτελεί το φάρμακο πρώτης γραμμής. Τα ποσοστά επιτυχούς κύησης στους 6 μήνες θεραπείας αναφέρονται στο 20 – 40%. Οι μισές γυναίκες από αυτές που πρόκειται να έχουν κύηση,
το επιτυγχάνουν με δόση 50 mg ημερησίως, ενώ άλλα 20% το επιτυγχάνουν με δόση 100mg ημερησίως. Αναφέρονται και άλλα σχήματα, όπως χορήγηση αντισυλληπτικών προ της κλομιφαίνης ή παράλληλη χορήγηση δεξαμεθαζόνης.

Γοναδοτροφίνες

Χρησιμοποιούνται για την πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας σε γυναίκες με PCOS, στις οποίες έχει αποτύχει η Κιτρική Κλομιφαίνη. Η θεραπεία με χαμηλής δόσης γοναδοτροφίνες προσφέρει ένα υψηλό ποσοστό ωοθυλακιορρηξίας, με σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο συνδρόμου υπερδιέγερσης ωοθηκών.

Διάτρηση ωοθηκών

Η αξία της λαπαροσκοπικής διάτρησης των ωοθηκών (drilling) με Laser ή διαθερμία ως πρωταρχική θεραπεία υπογόνιμων γυναικών με PCOS είναι ασαφής και ως εκ τούτου συνιστάται ως θεραπεία δεύτερης γραμμής. Δεν φαίνεται να πλεονεκτεί έναντι της χορήγησης γοναδοτροπινών στο ποσοστό κυήσεων. Φαίνεται όμως ότι έχει μικρότερα ποσοστά πολύδυμων κυήσεων στις γυναίκες στις οποίες θα επιτευχθεί κύηση. Μερικές φορές η γονιμότητα μετά από την διάτρηση των ωοθηκών μπορεί να είναι προσωρινή, και απαιτείται συμπληρωματική θεραπεία με κλομιφαίνη ή γοναδοτροπίνες. Τα μακροχρόνια αποτελέσματα της διάτρησης στην ωοθηκική λειτουργία είναι άγνωστα. Η επίδραση της διάτρησης στις μεταβολικές διαταραχές του PCOS είναι μηδαμινή.

Ινσουλινο-ευαισθητοποιητικοί παράγοντες

Η χρήση της μετφορμίνης ως θεραπεία πρώτης γραμμής στην υπογονιμότητα δεν υποστηρίζεται από τυχαιοποιημένες μελέτες. Η κλομιφαίνη είναι περίπου 3 φορές πιο αποτελεσματική από την μετφορμίνη όσον αφορά τα ποσοστά επιτυχούς κύησης. Μετααναλύσεις υποστηρίζουν ότι η προσθήκη κλομιφαίνης στη μετφορμίνη, αυξάνει τα ποσοστά κύησης, ιδιαίτερα σε παχύσαρκες γυναίκες με PCOS. Δεν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η μετφορμίνη που χορηγείται σε πολύ αρχόμενα στάδια της κύησης μειώνει τα ποσοστά αποβολών.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΥΠΕΡΤΡΙΧΩΣΗΣ

Παρά το γεγονός ότι οι θεραπείες του PCOS βελτιώνουν την υπερτρίχωση, δεν παρέχουν τα εντυπωσιακά αποτελέσματα που επιθυμούν οι γυναίκες. Η αντιμετώπιση της υπερτρίχωσης στο PCOS είναι μάλλον παρηγορητική, παρά θεραπευτική.

Αντισυλληπτικά

Δεν υπάρχουν ισχυρά δεδομένα που να υποστηρίζουν τη χρήση αντισυλληπτικών από το στόμα για την θεραπεία της υπερτρίχωσης.

Αντι-ανδρογόνα

Κανένα από τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της υπερανδρογοναιμίας δεν έχει ένδειξη για την θεραπεία της υπερτρίχωσης. Αυτοί οι παράγοντες ανταγωνίζονται τα ανδρογόνα στη σύνδεσή τους με τους υποδοχείς τους. Φαίνεται ότι με τον μηχανισμό αυτό βελτιώνουν τις μεταβολικές παραμέτρους του οργανισμού, όπως η σύσταση του σώματος και τα επίπεδα των λιπιδίων, όμως έχουν φτωχή επίδραση στην υπερτρίχωση. Ως κατηγορία φαρμάκων, έχουν τερατογόνο δράση στο έμβρυο, γι αυτό η χρήση τους γίνεται σε συνδυασμό με αντισυλληπτικά.

Σπιρονολακτόνη

Η σπιρονολακτόνη (Aldactone®), ανταγωνιστής της αλδοστερόνης που έχει διουρητική δράση, συνδέεται και με τους υποδοχείς των ανδρογόνων, και κατά συνέπεια δρα ως ανταγωνιστής τους. Αναστέλλει επίσης την ωοθηκική και επινεφριδιακή στεροειδογένεση, ανταγωνίζεται τα ανδρογόνα στους θυλάκους των τριχών και έχει άμεση αναστολή της δραστηριότητας του ενζύμου 5-α ρεδουκτάση.

Η συνήθης δόση είναι 25 – 100 mg δύο φορές την ημέρα από το στόμα. Ανεπιθύμητες ενέργειες: ορθοστατική υπόταση, υποκαλιαιμία.

 

 

Ινσουλινο-ευαισθητοποιητικοί παράγοντες

Λίγα δεδομένα αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα της μετφορμίνης στην αντιμετώπιση της υπερτρίχωσης.

Αισθητικές παρεμβάσεις

Η αποτρίχωση με διάφορους τρόπους (κερί, ξύρισμα, εκρίζωση, κρέμες, ηλεκτρόλυση, Laser) είναι η πρώτης γραμμής αντιμετώπιση της υπερτρίχωσης που χρησιμοποιείται από τις γυναίκες. Δεν υπάρχει απόδειξη ότι το ξύρισμα αυξάνει την πυκνότητα και το μέγεθος των θυλάκων των τριχών. Η εκρίζωση είναι χρήσιμη αν είναι καλά ανεκτή, αλλά θέλει προσοχή για την αποφυγή θυλακίτιδας, δυσχρωμιών και ουλών.

Το Laser είναι περισσότερο μελετημένο από την ηλεκτρόλυση για την χρήση του ως θεραπεία πρώτης γραμμής για την υπερτρίχωση σε γυναίκες με PCOS. Βασίζεται στο γεγονός ότι η μελανίνη που βρίσκεται στον θύλακο της τρίχας απορροφά το laser το οποίο δημιουργεί θερμική καταστροφή του θυλάκου χωρίς να βλάπτει τους περιβάλλοντες ιστούς. Η θερμική αυτή λύση του θυλάκου γίνεται όταν η τρίχα βρίσκεται στο στάδιο της αναγέννησης. Επειδή οι τρίχες δεν βρίσκονται όλες ταυτόχρονα στο στάδιο αυτό, απαιτούνται επαναλαμβανόμενες συνεδρίες για την πλήρη θεραπεία.

Πρέπει να υπάρχει ταυτόχρονη θεραπεία που να εστιάζει στην καταστολή των επιπέδων των ανδρογόνων, προκειμένου να μην υποτροπιάσει η υπερτρίχωση.

 

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies  για την βελτίωση της περιήγησής σας. Η επιχείρηση συμμορφώνεται με τον GDPR.